Misverstanden over artrose
- Ruim een half miljoen Nederlanders hebben artrose. Dat neemt alleen maar toe door de vergrijzing. Er zijn steeds betere behandelmogelijkheden en er loopt veelbelovend onderzoek, maar de patiënt kan zelf het meeste doen. Volgens de Sint Maartenskliniek in Nijmegen gebeurt dat te weinig, omdat mensen slecht geïnformeerd zijn en er veel misverstanden bestaan over de gewrichtsziekte. Twaalf misverstanden opgehelderd.
door Eva Wassenburg - Bron: Wegener Dagbladen
Als je ouder wordt, krijg je nu eenmaal artrose.
- Met meer en oudere ouderen neemt het aantal mensen met artrose de komende jaren toe, dat klopt. Maar er zijn ook stokoude mensen zonder een spoor van artrose en veertigers die bijna geen trap meer opkomen door de ziekte, zo vertelt Alfons den Broeder, medisch hoofd van de afdeling reumatologie van de Sint Maartenskliniek.
Artrose is slijtage van het gewricht.
- Den Broeder: „Vroeger dachten we dat artrose een mechanische slijtage in het gewricht was. Maar artrose komt ook veel voor in het gewricht van de vingers en daar is de belasting helemaal niet zo zwaar. Alleen in heel extreme gevallen, zoals bij zware arbeid en bij topsporters die gewrichten heel zwaar belasten, speelt slijtage echt een rol.” Waardoor de gewrichtsziekte precies ontstaat, is nog niet bekend, maar erfelijkheid, leeftijd, overgewicht en hormonen zijn factoren. Duidelijk is dat bij artrose het kraakbeen sneller worden afgebroken dan opgebouwd.
Bij artrose doet het kraakbeen pijn.
- In bot en kraakbeen zitten geen zenuwen, dus waarom artrose pijn geeft, is onbegrepen. Den Broeder: „De pijn kan komen van kapsel, gewrichtsbanden, slijmbeurzen of botvlies. Als kraakbeen dunner wordt, gaat het bot daaronder reageren met vergroeiingen, osteofyten. Die kunnen pijnlijk drukken op omliggende weefsels.”
Als je pijn hebt, kun je maar beter minder bewegen.
- „Mensen met artrose hebben meer pijn als ze bewegen, dus denken ze vaak dat beweging meer artrose geeft. Dat is niet zo. Uit veel onderzoek blijkt dat artrosepatiënten baat hebben bij veel beweging. Artrose is immers geen mechanische slijtage. Ook gaan mensen die minder bewegen in conditie achteruit en leveren ze spierkracht in. Dan kunnen ze hun gewrichtsbewegingen minder goed sturen en hebben ze bijvoorbeeld het gevoel door hun been te zakken.”
Den Broeder raadt mensen met artrose aan alles te doen wat het gewricht niet extreem belast. „Dus niet drie keer per week zaalvoetballen als je last heb van je knieën. Maar je kunt gerust twee keer per week gaan wandelen, fietsen, zwemmen of joggen.”
Pijnstillers moet je vermijden.
- Den Broeder: „Mensen slikken het liefst zo weinig mogelijk pillen. Maar met minder pijn kun je beter met artrose omgaan en is het gemakkelijker in beweging te blijven. Af en toe een paracetamolletje helpt niet, je moet echt drie keer per dag twee paracetamol nemen. Dat is niet schadelijk. Als dat onvoldoende helpt, zijn er andere medicijnen.”
Artrose kan alleen maar erger worden.
- Artrose kent een grillig verloop, vertelt Den Broeder: „Artrose kan tot rust komen. Een half jaar na een heftige periode kan iemand een hele tijd geen pijn of veel minder last hebben.” In een groot landelijk onderzoek (de CHECK studie) is inmiddels aangetoond dat gemiddeld genomen de pijn zelfs af kan nemen na verloop van tijd.
Hoe erger de pijn, des te erger de artrose.
- Pijn en schade aan het gewricht zijn niet altijd in overeenstemming. Bij iemand die bijna niet meer kan lopen van de pijn, kan op een röntgenfoto bijna niets te zien zijn. Omgekeerd komen er ook mensen op het spreekuur die hun arts verbazen dat ze nog kunnen lopen.
De huisarts kan niets doen voor artrosepatiënten.
- De huisarts is juist degene die het eerste behandeltraject met de patiënt moet doorlopen, vindt Den Broeder. „Van alle patiënten die wij hier zien, heeft maar 20 procent het conservatieve traject goed gevolgd: beweging, afvallen en pijnbestrijding. Huisartsen kunnen veel meer informatie en begeleiding geven dan ze nu doen.”
Een gewrichtvervangende prothese is de enige oplossing.
- Zeker niet. Volgens de Nijmeegse Sint Maartenskliniek is bijna de helft van de patiënten binnen drie maanden geholpen met redelijk simpele leefstijlveranderingen als gewichtsverlies, beweging en pijnstilling. Daarnaast zijn er injecties mogelijk in het gewricht. Cortison is pijnstillend en ontstekingsremmend en werkt een aantal weken.
Jonge mensen krijgen geen nieuw gewricht.
- Medisch hoofd van de afdeling orthopedie Gijs van Hellemondt: „De tendens is dat steeds meer jonge mensen vragen naar een prothese, omdat ze beperkingen niet accepteren. Het is een afweging die we samen met de patiënt moeten maken. Want hoe jonger iemand een gewrichtsprothese krijgt, des te korter is de levensduur van zo’n prothese. Daarnaast zijn er beperkingen aan het aantal keren dat je een nieuw gewricht kunt plaatsen.”
Met een prothese is de gewrichtspijn weg en kun je alles weer.
- Van Hellemondt: „Meestal is de pijn weg, maar niet altijd. Verwachtingen van mensen zijn vaak niet realistisch: een nieuw gewricht is geen wondermiddel. Je kunt er minder mee dan met een natuurlijk gewricht. Patiënten denken dat een nieuw gewricht betekent dat ze weer als nieuw zijn, maar dat is niet zo.”
Glucosamine helpt bij artrose.
- „Nee”, zegt Alfons den Broeder. „Uit onderzoek blijkt dat mensen die glucosamine gebruiken na een aantal maanden minder klachten hebben. Maar artrose verbetert vaak spontaan na een aantal maanden, of ze nu glucosamine gebruiken of niet. Bovendien neemt het lichaam glucosamine nauwelijks op. Voor chondroïtine geldt dat ook. Er gaat meer dan een miljard per jaar in om. Geld dat beter besteed zou kunnen worden aan onderzoek naar artrose.”
Wat is artrose?
- Als het kraakbeen in een gewricht is beschadigd, dunner is geworden of gedeeltelijk is verdwenen, is er sprake van artrose. De samenstelling van het kraakbeen is daarbij ook veranderd, het is minder elastisch en veerkrachtig en het is zachter en ruwer. Artrose doet pijn, eerst alleen bij het in beweging komen. Als artrose verergert, is de pijn continu aanwezig. Er kan een zwelling rond het gewricht ontstaan, het gewicht kan kraken of instabiel aanvoelen. Artrose wordt vaak verward met artritis. Artrose is achteruitgang van kraakbeen in een gewricht, artritis is een ontsteking. Bij artritis wordt een patiënt al wakker met pijn, bij een artrosepatiënt wordt de pijn in de loop van de dag erger.
Antibioticum tegen artrose
- De Sint Maartenskliniek in Nijmegen rondt op dit moment een groot onderzoek af naar de effecten van het antibioticum doxicycline. Dit zou artrose kunnen afremmen. Het medicijn werkt tegen luchtweginfecties en is al toegelaten, maar meer onderzoek moet nog worden gedaan naar de effecten van langdurig gebruik. Het tast de darmflora niet aan, zoals veel andere antibiotica wel doen.
